نهال زیتون

نهال زیتون یکی از ارقام خوب در نهالستان برتر است که زیر نظر مهندسین کشاورزی از بهترین بذر تولید و عرضه میشود .زیتون گیاهی نیمه گرمسیری می باشد و در مناطقی که خطر یخبندانهای شدید زمستانه وجود نداشته باشد میتوان اقدام به کاشت آن نمود. همیشه سبز بوده و برگهای آن هر ۲ تا ۴ سال یکبار خزان می کنند در صورتی که همه ساله برگهای جوان روی شاخه ظاهر می گردند. برگها سبز تیره متقابل و ابعاد آنها در واریته های مختلف متفاوت می باشد رنگ سطح فوقانی برگها سبز تیره و پوشیده از یک لایه بافت مومی و در سطح تحتانی کرکهای ستاره ای نقره ای وجود دارد که دو عامل فوق موجب کاهش تبخیر رطوبت و افزایش توان مقاومت در مقابل خشکی و گرما می شوند. گلهای زیتون معمولاً دیرتر از گلهای سایر درختان میوه شکوفا می شوند. گلها خوشه ای و هر خوشه از خوشه چه های تشکیل یافته و دارای ۸ تا ۲۵ گل است. رنگ گلها سفید صدفی و دارای چهار گلبرگ و چهار کاسبرگ ۲ پرچم و مادگی ۲ خانه ای هستند. گلها بر دو نوعند. گلهای کامل که دارای اندامهای نر و ماده هستند و گلهای ناقص که فقط اندام نر دارند تعداد گلها فوق العاده زیاد است و در صورتی که ۱ تا ۳ درصد گلها به میوه تبدیل گردد باردهی مناسب و اقتصادی خواهد بود. تلقیح توسط باد و حشرات انجام می گیرد. عدم سازگاری گرده ها با مادگی از مهمترین عوامل شناخته شده دگر باروری در زیتون است.

مدیریت آبیاری و کوددهی باغات زیتون:

زیتون مقاومت نسبی به خشکی خاک دارد و در مناطقی که میزان بارندگی سالانه ۳۰۰ میلیمتر دارند می تواند بصورت دیم کشت شود. درخت زیتون برای رفع کامل نیاز آبی به حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر بارندگی سالانه نیاز دارد. هر درخت بالغ زیتون برای رشد کافی و افزایش کیفیت روغن، در طول فصل رشد بین ۱۷۰۰ تا ۲۴۰۰ لیتر آب نیاز دارد.تنش آبیاری از بهمن تا خردادماه می تواند نمو جوانه های گل، شکوفه دهی، تشکیل میوه و رشد شاخساره ها را با اختلال روبرو سازد. کمبود رطوبت خاک بین خرداد تا مردادماه می تواند سبب کوچک ماندن میوه و چروکیدگی آن شود. تنش آبی در طی شهریورماه نیز سبب کاهش کیفیت و اندازه میوه می شود. آبیاری منظم باغ طیتون سبب کاهش پدیده تناوب باردهی (سال آوری) می گردد. آبیاری بیش از حد درختان زیتون منجر به رشد اضافی، نیاز به هرس بیشتر و افزایش هزینه کارگری و همچنین کاهش کیفیت روغن می شود. آبیاری مناسب سبب بهبود اندازه میوه و افزایش کمیت و کیفیت روغن می گردد. برای آبیاری درختان زیتون بایستی از آب هایی استفاده کرد که شرایط زیر را داشته باشند:

میزان بُر کمتر از ۲ پی پی اممیزان بی کربنات کمتر از ۳/۵ پی پی اممیزان EC کمتر از ۳ دسی زیمنس بر متر (۴۸۰ پی پی ام)میزان سدیم کمتر از ۳ میلی اکی والان در لیترمیزان کلر کمتر از ۳۴۵ پی پی اممیزان نیترات کمتر از ۳۰ پی پی ام

درختان زیتون به سطح بالای آب زیرزمینی حساس هستند در این مناطق بایستی زهکشی آب به خوبی انجام شود.

برای انجام مدیریت تغذیه ای باغات زیتون قبل از هر چیز انجام آنالیز دقیق آب، خاک و برگ ضروری است. هر ۱۰۰ کیلوگرم محصول زیتون حدود ۹۰۰ گرم ازت، ۲۰۰ گرم فسفر، ۱۰۰۰ گرم پتاس از خاک جذب می کند.

چالکود و فوائد آن برای نهال زیتون:

به منظور افزایش توان مصرفی درخت و سهولت در دسترسی عناصر مورد نیاز در باغهای میوه، استفاده از روش چالکود توصیه می گردد که مقادیر مصرفی کودها در این روش تغذیه به عوامل مختلف از جمله نتایج آزمون خاک و تجزیه برگی، سیستم آبیاری ، بافت خاک، سن درخت، و… بستگی دارد ولی عموماً فرمول کودی زیر برای درختان زیتون یک باغ بارور به شرح زیر پیشنهاد می گردد.

۵۰۰ گرم نیتروژن به ازاء هر درخت از منبع اوره یا نیترات آمونیم۲۵۰ گرم فسفر به ازاء هر درخت از منبع سوپر فسفات یا فسفات آمونیم۵۰۰ گرم پتاسیم به ازاء هر درخت از منبع سولفات پتاسیم۱۰۰ گرم آهن به ازاء هر درخت از منبع سولفات آهن۱۵۰ گرم گوگرد به ازاء هر درخت (درخاکهای با pH بالای ۸)کود دامی کاملاً پوسیده ۳۰ کیلوگرم به ازاء هر درخت

زمان مناسب اجرای چالکود:

کودهای فسفر، پتاسیم ، آهن و گوگرد در فصل پاییز کودهای ازته در سه مرحله بصورت خاکی استفاده می شوند: یک سوم کود هنگام شروع فعالیت درخت ذر زمستان (اسفندماه)، یک سوم کود پس از ریزش گلبرگ ها (خردادماه) و یک سوم باقیمانده هنگام سخت شدن هسته (مردادماه) داده می شود.

جدول زیر توصیه عمومی کود مصرفی در باغات زیتون را نشان می دهد:

اورهبیوفسفات طلایی کلرید پتاسیماسید بوریکسولفات رویسولفات آهندرختان غیر بارور۲۰۰۲۰۰۱۵۰۲۵۵۰۲۵درختان بارور۲۵۰۴۰۰۲۰۰۵۰۵۰۵۰

واحد کود مصرفی بر حسب کیلوگرم در هکتار است حداقل مقدار کود دامی ۱۰ تن (برای باغات غیربارور) و ۲۰ تن (برای باغات بارور) در هکتار توصیه می شود کودهای شیمیایی توصیه شده با ۵ کیلو کود دامی مخلوز و در ته چاله قرار داده می شود در صورتیکه میزان کلر آب آبیاری زیاد باشد به جای کلرید پتاسیم، از سولفات پتاسیم استفاده می شود

در باغ های بارده برای افزایش عملکرد، تشکیل میوه و جلوگیری از ریزش گلها و میوه چه ها لازم است هر سال سه مرتبه محلولپاشی کودی انجام شود. مهمترین عناصر برای محلول پاشی بخصوص در مرحله اول و دوم عناصر نیتروژن، روی و بُر هستند. در ایران محلول پاشی نیتروژن بیشتر با اوره (۴۶% نیتروژن خالص)، روی (سولفات روی یا کلات های روی)، بُر (اسید بوریک) انجام می شود. در مرحله سوم محلول پاشی از ترکیبات کودی کامل (حاوی عناصر ماکرو و میکرو) استفاده می شود.

زمان محلول پاشی اول: پس از برداشت محصول (از شهریور تا آبان بسته به رقم)

زمان محلول پاشی دوم: زمان تورم جوانه های گل (اسفندماه)

زمان محلول پاشی سوم: هنگام رشد سریع میوه (اواخر اردیبهشت تا اوایل خردادماه)

کود میکرو و کود کامل را می توان با غلظت ۳ تا ۵ در هزار روی درختان زیتون محلول پاشی نمود.

آفات و بیماری های نهال زیتون:

مهمترین آفات زیتون عبارتند از:

۱- شپشک های زیتون (شپشک سیاه، شپشک قهوه ای، شپشک سفید، شپشک بنفش)

۲- سپردار بنفش

۳- پسیل زیتون

۴- مگس زیتون

۵- کنه زیتون

۶- تریپس زیتون

۷- شب پره جوانه خوار زیتون

۸- شب پره چوبخوار زیتون

۹- کرم خراط

مهمترین بیماری های زیتون عبارتند از:

۱- پژمردگی ورتیسیلیومی زیتون

۲- لکه طاووسی زیتون

۳- گره زیتون

۴- نماتدهای زیتون (نماتدهای مولد زخم و نماتدهای مولد گره ریشه)

۵- پوسیدگی ریشه زیتون

۶- پوسیدگی طوقه زیتون

۷- سفیدک پودری زیتون

تکثیر نهال زیتون:

زیتون در سطح تجاری به روش های مختلفی تکثیر می شود که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- قلمه نیمه خشبی ریشه دار شده با هورمون و تحت سیستم میستاین روش در سطح تجاری بسیار متداول بوده که نکات مهم این روش شامل موارد زیر است:

بهترین زمان قلمه گیری زیتون، در دو زمان (اواسط اسفند تا اواخر فروردین و همچنین اواخر شهریور تا اواسط آبانماه) .طول مناسب قلمه ها ۱۲ تا ۱۸ سانتیمتر و قطر آنها ۴ تا ۸ میلیمتر و دارای ۴ تا ۶ برگ سالم تیمار با محلول اسید ایندول بوتیریک (IBA) به غلظت ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ پی پی ام بصورت غوطه وری سریع ۵ ثانیه ای کشت یک سوم قلمه طول قلمه (۴ تا ۵ سانتیمتر) در بستر ریشه زایی (معمولا پرلیت)تامین رطوبت ۸۰ تا ۹۰ درصدی تا ۲ الی ۳ هفته پس از کشت قلمه هاضدعفونی بستر قلمه ها در صورت لزوم با برخی قارچ کش ها هر ۲ تا ۳ هفته یکبارکاهش رطوبت محیط قلمه ها حدود ۳ هفته قبل از انتقال قلمه های ریشه دار شده به حدود ۵۰ تا ۶۰ درصدافزایش دمای محیط قلمه ها به ۲۵ تا ۲۷ درجه قبل از انتقال قلمه هاانتقال قلمه های ریشه دار شده ۳ ماه پس از کشت و انتقال آنها به گلدان و گلخانه سازگاریتنطیم رطوبت گلخانه سازگاری به ۵۰ تا ۶۰ درصد و دمای ۲۲ تا ۲۷ درجهانتقال به گلخانه معمولی

۲- پیوند (تولید نهال بذری و انجام عمل پیوند با ارقام مختلف)این روش در دنیا بسیار متداول بوده ولی در ایران بیشتر از روش تکثیر قلمه نیمه خشبی در سطح تجاری استفاده می کنند.

۳- کشت بافت: که امروزه در بسیاری از کشورهای مهم دنیا مانند اسپانیا، ایتالیا، ترکیه و آمریکا بسیار متداول است. این روش نیاز به پروتوکل مناسب، افراد متخصص و کارآزموده، امکانات مدرن آزمایشگاهی و گلخانه ای دارد.

سایر روش های تکثیر زیتون عبارتند از:

۴- قلمه خشبیکه کمتر در سطح وسیع استفاده می شود. بایستی به نکات زیر دقت نمود:

قلمه گیری در طول ماه های زمستان از شاخه های ۴ تا ۵ ساله به طول ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر و قطر ۵ تا ۱۰ میلیمترقرار دادن قلمه ها در جای خنک و مرطوب (نه خیس) در زیر ماسهقرار دادن این قلمه ها در اوایل بهار بصورت افقی در شیارهای کم عمق با چند سانتیمتر خاکرویش تعدادی جوانه از روی هر قلمه در خرداد و تیر و نگهداری جوانه های قویتر و حذف جوانه های ضعیفترانتخاب نهال های جوان با ۶۰ تا ۸۰ سانتیمتر ارتفاع و قرار دادن در خزانهانتقال نهال ها به زمین اصلیالبته می توان شاخه های قطور زیتون را در فصل زمستان به عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر و یا حتی عمیق تر در زمین اصلی کشت نمود بطوریکه فقط ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر آن از خاک بیرون باشد و سپس در آغاز تابستان زمانیکه شاخه های جدید به طول ۵ تا ۱۰ سانتیمتر در انتهای قلمه اصلی رشد کردند توده خاک اطراف شاخه ها کنار زده می شود.

۵- پاجوش

زیتون پاجوش زیادی تولید می کند که در روش سنتی برای تکثیر می توان آنها را ریشه دار و از آنها استفاده نمود ولی روش مناسبی برای تکثیر تجاری زیتون نیست.

۶- تقسیم (برآمدگی، غده، بُن یا گره)

در محل پایین تنه درختان زیتون گاهی اوقات برآمدگی هایی دیده می شود که به آن غده یا بُن هم می گویند. می توان غده هایی که ۵۰۰ تا ۸۰۰ گرم وزن دارند را ازپایین تنه جدا کرده و آنها را در خزانه کشت نمود. برای کشت مستقیم غده در زمین اصلی بایستی حدود ۱ تا ۳ کیلوگرم وزن داشته باشد. از روی این غده ها نرک هایی رشد کرده که در خاک ریشه دار می شوند و می توان به عنوان نهال ریشه دار شده از آنها استفاده نمود. این روش در سطح تجاری توصیه نمی شود و می تواند باعث آسیب به تنه درخت گردد.

لیست بقیه نهال ها